Chip tiện là bộ phận trực tiếp tham gia quá trình cắt gọt trong gia công tiện CNC, ảnh hưởng đến độ chính xác, chất lượng bề mặt và hiệu quả gia công. Tùy theo vật liệu, nguyên công và điều kiện cắt, người vận hành cần lựa chọn đúng loại chip, hình dạng, grade và bán kính mũi phù hợp. Bài viết dưới đây, CNC Ánh Kim sẽ làm rõ chip tiện là gì, các loại chip tiện CNC phổ biến, cách đọc ký hiệu và những tiêu chí quan trọng khi lựa chọn.
Chip tiện là gì?
Chip tiện hay còn gọi là insert, đây là mảnh cắt được lắp trên cán dao tiện, có nhiệm vụ trực tiếp tiếp xúc với phôi và bóc tách vật liệu trong quá trình gia công. Bộ phận này còn thường được gọi là mảnh dao tiện, insert tiện hoặc chip tiện CNC.
So với dao tiện nguyên khối, chip tiện có ưu điểm là có thể thay thế nhanh khi lưỡi cắt bị mòn hoặc hư hỏng. Nhiều loại chip được thiết kế với nhiều cạnh cắt, cho phép xoay sang cạnh khác để tiếp tục sử dụng, từ đó giúp tiết kiệm chi phí và rút ngắn thời gian thay dao.
Trong thực tế gia công, chip tiện có nhiều hình dạng, kích thước, vật liệu và cấp độ phủ khác nhau. Việc lựa chọn đúng chip cần dựa trên vật liệu phôi, nguyên công tiện, độ cứng vững của hệ thống và yêu cầu bề mặt, vì đây là những yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến tuổi thọ dao và chất lượng chi tiết sau gia công.
Thông tin chip tiện CNC đặc điểm và công dụng
Các loại chip tiện CNC phổ biến
Trong gia công tiện, chip tiện CNC được phân loại theo nhiều tiêu chí như hình dạng, góc mũi, mục đích gia công và loại vật liệu cần cắt. Việc hiểu đúng từng nhóm chip giúp người vận hành lựa chọn insert phù hợp với cán dao và điều kiện gia công thực tế.
Phân loại chip tiện theo hình dạng
Một số dạng chip tiện được sử dụng phổ biến gồm:
- CNMG – dạng hình thoi 80°, độ cứng vững tốt, thường dùng cho tiện ngoài, tiện mặt và các nguyên công từ bán tinh đến thô.
- DNMG – dạng hình thoi 55°, phù hợp khi cần tiếp cận các biên dạng hoặc vị trí gia công hẹp hơn.
- VNMG – dạng hình thoi 35°, thường dùng cho gia công biên dạng và các chi tiết có hình học phức tạp.
- TNMG – dạng tam giác 60°, có nhiều cạnh cắt và được sử dụng phổ biến trong tiện ngoài.
- WNMG – dạng tam giác 80°, có độ bền cạnh cắt tốt và phù hợp với nhiều nguyên công tiện thông dụng.
- CCMT, DCMT – nhóm chip góc dương, thường tạo lực cắt thấp hơn và phù hợp với tiện lỗ, tiện ngoài nhẹ hoặc các ứng dụng yêu cầu độ ổn định cao.
Những mã chip tiện nổi bật
Phân loại theo mục đích gia công
Ngoài hình dạng, chip tiện còn được lựa chọn theo yêu cầu của từng nguyên công:
- Chip tiện thô có cạnh cắt chắc khỏe, phù hợp với lượng dư lớn, chiều sâu cắt và lượng chạy dao cao.
- Chip tiện bán tinh cân bằng giữa khả năng bóc vật liệu và chất lượng bề mặt.
- Chip tiện tinh thường được sử dụng với chiều sâu cắt nhỏ, ưu tiên độ chính xác và độ nhẵn bề mặt chi tiết.
Mỗi loại chip tiện CNC sẽ có đặc điểm hình học, chipbreaker, grade và lớp phủ khác nhau. Vì vậy, không nên chỉ dựa vào hình dạng hoặc mã chip để lựa chọn mà cần xem xét đồng thời vật liệu phôi, chế độ cắt và yêu cầu gia công.
Dựa vào mục đích gia công để lựa chọn chip tiện phù hợp
Cách đọc ký hiệu chip tiện CNC
Ký hiệu trên chip tiện CNC cung cấp các thông tin quan trọng về hình dạng, góc thoát, dung sai, kiểu gá, kích thước và bán kính mũi của insert. Hiểu được các ký hiệu này giúp người vận hành chọn đúng chip tương thích với cán dao và yêu cầu gia công.
Ví dụ với mã CNMG 120408, có thể hiểu cơ bản như sau:
- C – Hình dạng chip hình thoi với góc mũi 80°.
- N – Góc thoát của chip bằng 0°, thuộc nhóm insert âm.
- M – Cấp dung sai của chip.
- G – Thể hiện đặc điểm hình học và kiểu lỗ/kẹp của insert.
- 12 – Kích thước danh nghĩa của chip.
- 04 – Chiều dày của chip.
- 08 – Bán kính mũi dao 0,8 mm.
Ví dụ về các ký hiệu trên chip tiện và cách đọc
Một số ký hiệu thường gặp khi đọc mã chip tiện
Ký hiệu hình dạng chip
- C – Hình thoi 80°
- D – Hình thoi 55°
- V – Hình thoi 35°
- T – Tam giác 60°
- S – Hình vuông 90°
- W – Tam giác 80°
- R – Hình tròn
Ký hiệu góc thoát
- N – Góc thoát 0°
- C – Góc thoát 7°
- P – Góc thoát 11°
- B – Góc thoát 5°
Ký hiệu bán kính mũi thường gặp
- 02 – R0.2 mm
- 04 – R0.4 mm
- 08 – R0.8 mm
- 12 – R1.2 mm
- 16 – R1.6 mm
Ví dụ, mã VNMG 160408 cho biết đây là chip hình thoi 35°, góc thoát 0°, kích thước danh nghĩa 16, chiều dày 04 và bán kính mũi R0.8 mm. Tương tự, CCMT 060204 là chip hình thoi 80° với góc thoát 7° và bán kính mũi R0.4 mm.
Ngoài phần ký hiệu tiêu chuẩn, chip tiện còn có thể đi kèm mã grade, lớp phủ và chipbreaker do từng nhà sản xuất quy định. Vì vậy, khi lựa chọn chip tiện CNC, cần kiểm tra cả mã ISO lẫn thông số riêng của hãng để đảm bảo phù hợp với vật liệu và điều kiện gia công.
Những lỗi thường gặp khi sử dụng chip tiện
Trong quá trình gia công, nhiều trường hợp chip tiện bị mòn nhanh, mẻ lưỡi hoặc cho bề mặt không ổn định không hoàn toàn do chất lượng chip, mà có thể xuất phát từ cách lựa chọn và sử dụng chưa phù hợp.
Một số lỗi thường gặp gồm:
- Chọn sai chip so với cán dao khiến insert không lắp đúng ổ dao, gá không chắc hoặc sai vị trí cắt.
- Chọn sai grade hoặc lớp phủ so với vật liệu gia công, ví dụ dùng chip không phù hợp để tiện inox, thép cứng hoặc nhôm.
- Dùng sai chipbreaker làm phoi khó thoát, phoi quấn hoặc va đập trở lại bề mặt gia công.
- Chế độ cắt chưa phù hợp như tốc độ quá cao, lượng chạy dao hoặc chiều sâu cắt vượt khả năng của chip, dẫn đến mòn nhanh hoặc mẻ cạnh.
- Chọn bán kính mũi không phù hợp, đặc biệt khi dùng bán kính lớn trên hệ thống có độ cứng vững thấp, dễ phát sinh rung động.
- Gá chip hoặc cán dao không chắc chắn làm tăng rung, ảnh hưởng đến độ chính xác và tuổi thọ lưỡi cắt.
- Tiếp tục sử dụng chip đã mòn hoặc mẻ khiến chất lượng bề mặt giảm và có thể làm hư hỏng chi tiết hoặc cán dao.
Để hạn chế các tình trạng trên, cần lựa chọn chip tiện CNC dựa trên mã cán dao, vật liệu gia công, nguyên công và chế độ cắt thực tế. Đồng thời nên kiểm tra tình trạng lưỡi cắt định kỳ để thay hoặc xoay cạnh chip đúng thời điểm.
Như vậy lựa chọn đúng chip tiện giúp quá trình gia công ổn định hơn, hạn chế mẻ dao, kiểm soát phoi tốt và nâng cao chất lượng bề mặt chi tiết. Tùy theo cán dao, vật liệu phôi và nguyên công thực tế, người dùng cần lựa chọn đúng hình dạng insert, kích thước, grade, lớp phủ và chipbreaker phù hợp.
CNC Ánh Kim hiện cung cấp nhiều dòng chip tiện CNC thông dụng với đa dạng mã và thương hiệu, nổi bật như DIAK, ECHAIN, đáp ứng nhu cầu tiện thép, inox, gang, nhôm và nhiều vật liệu cơ khí khác. Bên cạnh chip tiện, CNC Ánh Kim còn cung cấp cán dao tiện ngoài, cán dao tiện trong, cán tiện ren và các dòng cán dao gắn chip phù hợp với nhiều loại máy và nguyên công.
Đội ngũ CNC Ánh Kim hỗ trợ tư vấn lựa chọn mã chip và mã cán dao tương thích dựa trên vật liệu gia công, kích thước chi tiết, loại nguyên công và điều kiện cắt thực tế. Khách hàng có thể liên hệ CNC Ánh Kim để được tư vấn đúng mã sản phẩm, hạn chế chọn sai insert và tối ưu hiệu quả gia công.
Thông tin liên hệ:
- Hotline: 0886113609
- Email : cty.cnc.anhkim@gmail.com
- Website: https://cncanhkim.com/
- Danh mục sản phẩm chip tiện:https://cncanhkim.com/danh-muc/insert/
