Dao phay đĩa là loại dao phay có thân dạng đĩa, được sử dụng phổ biến trong các nguyên công như phay rãnh, phay bậc, phay cạnh và cắt đứt chi tiết. Tùy theo yêu cầu gia công, dao có nhiều thiết kế khác nhau về đường kính, chiều rộng, số răng, kiểu lưỡi cắt và kết cấu nguyên khối hoặc gắn mảnh.
Lựa chọn đúng dao phay đĩa không chỉ phụ thuộc vào kích thước rãnh mà còn cần xem xét vật liệu gia công, chiều sâu cắt, độ cứng vững của máy và khả năng thoát phoi. Trong bài viết này, CNC Ánh Kim sẽ giúp bạn hiểu rõ dao phay đĩa là gì, các loại dao phổ biến, ứng dụng và kinh nghiệm lựa chọn dao phù hợp cho từng yêu cầu gia công.
Dao phay đĩa là gì?
Đầu tiên chúng ta nên hiểu cơ bản rằng dao phay đĩa là dao phay với răng hình chiếc đĩa. Giải thích rõ hơn, dao phay đĩa là loại dao phay có thân dạng đĩa, các răng hoặc lưỡi cắt được bố trí quanh chu vi và có thể có thêm lưỡi cắt ở hai mặt bên. Dao thường được lắp trên trục gá để gia công rãnh, bậc, cạnh hoặc cắt đứt chi tiết.
Nhờ đường kính cắt lớn và kết cấu phù hợp với các rãnh mở, dao phay đĩa có thể gia công hiệu quả những rãnh dài hoặc tương đối sâu. Tùy yêu cầu, dao có thể sử dụng kết cấu nguyên khối hoặc gắn mảnh, với nhiều đường kính, chiều rộng và kiểu răng khác nhau.
Dao phay dĩa có phần thân dạng dĩa và có lưỡi cưa bố trí xung quanh
Dao phay đĩa dùng để làm gì?
Dao phay đĩa được sử dụng chủ yếu cho các nguyên công cần tạo rãnh, gia công cạnh hoặc cắt chi tiết. Nhờ đường kính dao lớn và khả năng cắt ổn định, loại dao này phù hợp với nhiều yêu cầu gia công trên máy phay và máy CNC.
Phay rãnh
Đây là ứng dụng phổ biến nhất của dao phay đĩa. Lưỡi cắt ở chu vi tạo đáy rãnh, trong khi các lưỡi cắt bên giúp gia công thành rãnh. Dao đặc biệt phù hợp với các rãnh mở dài hoặc có chiều sâu tương đối lớn.
Phay bậc và phay cạnh
Dao phay đĩa có thể gia công các bề mặt bậc, cạnh bên hoặc vai chi tiết khi cần kiểm soát tốt chiều rộng và độ sâu cắt.
Cắt đứt chi tiết
Các loại dao phay đĩa có chiều rộng nhỏ còn được sử dụng để cắt đứt hoặc tách một phần vật liệu khỏi phôi. Khi gia công cần lựa chọn đường kính và chiều rộng dao phù hợp để hạn chế lực cắt và rung động.
Phay nhiều rãnh cùng lúc
Trong sản xuất hàng loạt, nhiều dao phay đĩa có thể được lắp trên cùng một trục gá để gia công đồng thời nhiều rãnh hoặc bề mặt, giúp rút ngắn thời gian gia công và tăng năng suất.
Ứng dụng của dao phay dĩa trong gia công CNC
Phân loại dao phay đĩa theo hình dạng răng
Dựa vào cách bố trí và hình dạng lưỡi cắt, dao phay đĩa có thể chia thành 4 dạng phổ biến:
Dao phay đĩa răng thẳng
Lưỡi cắt của răng bố trí song song với trục dao, kết cấu tương đối đơn giản. Loại dao này thường được sử dụng để phay các rãnh thông thường, đặc biệt với rãnh có chiều sâu không quá lớn.
Dao phay đĩa răng so le
Các răng liền kề có lưỡi cắt nghiêng xen kẽ theo hai hướng trái – phải. Thiết kế răng so le giúp tăng không gian thoát phoi, hạn chế cắt lại phoi, giảm lực cắt và rung động, nhờ đó phù hợp hơn khi gia công rãnh rộng hoặc tương đối sâu. Trong điều kiện gia công phù hợp, thiết kế này cũng có thể cho phép tăng lượng chạy dao so với răng thẳng.
Dao phay góc chữ V
Lưỡi cắt được thiết kế theo một góc xác định tùy theo biên dạng cần gia công. Dao thường dùng để phay rãnh chữ V, rãnh góc hoặc vát mép trên chi tiết.
Dao phay đĩa răng một phía
Lưỡi cắt bên được bố trí chủ yếu về một phía của dao. Loại này phù hợp để gia công một bên thành rãnh, phay cạnh hoặc phay vai, đặc biệt khi chỉ cần cắt và hiệu chỉnh một mặt bên của chi tiết.
Hình dạng răng các loại dao phay đĩa
Phân loại theo hình dạng đặc biệt: Dao phay dĩa định hình
Dao phay đình hình là loại dao phay được thiết kế với biên dạng lưỡi cắt đặc biệt để gia công rãnh, bán kính hoặc bề mặt định hình theo yêu cầu.
Dao phay đĩa dạng lồi
Phần lưỡi cắt có biên dạng lồi, thường được sử dụng để tạo rãnh lõm hoặc bán kính lõm trên chi tiết. Kích thước bán kính của dao cần phù hợp với biên dạng cần gia công.
Dao phay đĩa dạng lõm
Ngược lại, lưỡi cắt có biên dạng lõm được dùng để gia công bề mặt hoặc cạnh có bán kính lồi, thường gặp trong các chi tiết yêu cầu bo tròn theo biên dạng xác định.
Dao phay tạo góc tròn
Loại dao này được thiết kế để bo tròn cạnh, tạo bán kính hoặc hoàn thiện các góc của chi tiết. Tùy yêu cầu có thể lựa chọn bán kính R và kích thước dao tương ứng.
Dao phay đĩa định hình giúp tạo biên dạng trực tiếp bằng hình học của lưỡi cắt, nhờ đó phù hợp với các chi tiết cần gia công rãnh hoặc bán kính có hình dạng lặp lại và yêu cầu kích thước ổn định.
Những loại dao phay có hình dạng đặc biệt trong gia công CNC
Cách chọn đường kính dao phay dĩa
Khi lĩnh vực gia công cơ khí ngày càng phát triển và mức độ cạnh tranh tăng cao, việc giảm chi phí gia công là mục tiêu thiết yếu mà các cơ sở gia công luôn mong mỏi. Điều đó dẫn đến việc chuyển các dao phay đĩa truyền thống (làm từ nguyên khối vật liệu) sang dao phay đĩa gắn mảnh.
Đường kính dao sử dụng phụ thuộc vào không gian làm việc giữa trục gá, phôi, ê tô hoặc đồ gá. Khi lựa chọn, nên ưu tiên đường kính dao nhỏ nhất nhưng vẫn đảm bảo chiều sâu gia công và khoảng hở an toàn.
Ưu điểm
- Giảm chi phí dụng cụ cắt: Với dao phay đĩa truyền thống, khi lưỡi cắt bị mòn thường phải mài lại hoặc thay mới. Trong khi đó, dao phay đĩa gắn mảnh chỉ cần thay insert bị mòn hoặc hư hỏng, còn thân dao có thể tiếp tục sử dụng nhiều lần, giúp tiết kiệm chi phí.
- Tận dụng nhiều cạnh cắt: Nhiều loại insert có từ 2 đến 4 cạnh cắt có thể luân phiên sử dụng, giúp kéo dài thời gian sử dụng mảnh và giảm chi phí thay thế.
- Dễ lựa chọn theo vật liệu gia công: Có thể thay đổi loại insert, cấp vật liệu hoặc lớp phủ phù hợp với từng vật liệu và điều kiện cắt, từ đó duy trì độ ổn định kích thước và chất lượng bề mặt gia công.
- Tăng tuổi thọ dụng cụ: Insert hợp kim cứng có khả năng chống mài mòn và chịu nhiệt tốt, giúp nâng cao tuổi thọ dụng cụ và hạn chế hư hỏng lưỡi cắt trong quá trình gia công.
Dao phay đĩa gắn mảnh: Sự cải tiến mang lại hiệu quả kinh tế cao
Lựa chọn mảnh dao gắn dĩa
Trong dao phay đĩa gắn mảnh, insert là bộ phận trực tiếp tham gia cắt, ảnh hưởng đến khả năng gia công, tuổi thọ dao và chất lượng bề mặt.
Mảnh dao phay (insert phay) là bộ phận chính tạo nên bề mặt gia công. Mảnh dao được chế tạo từ hợp kim cứng, sau đó phủ một lớp giúp chống mài mòn, chịu nhiệt, chịu va đập tốt. Lớp phủ này sẽ quyết định độ phẳng, độ mịn chi tiết sau khi gia công.
Mảnh dao phay được sản xuất theo tiêu chuẩn quốc tế và thống nhất theo mã hiệu riêng. Việc tiêu chuẩn hoá các mảnh dao mang lại một số lợi ích sau:
- Dễ dàng chọn mảnh dao phù hợp với đầu dao chế tạo theo tiêu chuẩn.
- Dễ dàng chọn được mảnh dao phù hợp vời điều kiện gia công, vật liệu gia công.
- Dễ dàng thay thế khi mảnh dao bị vỡ, bị mòn, hỏng trong quá trình gia công, giảm đến tối đa thời gian dừng máy.
- Đảm bảo cho việc khai báo các thông số của dao khi lập trình tên máy CNC được thuận lợi và nhanh chóng.
Giới thiệu thông số mảnh dao phay đĩa Echain
Dao phay đĩa môđun: cấu tạo và ứng dụng
Dao phay đĩa môđun là loại dao định hình dùng để gia công rãnh răng của bánh răng, phổ biến trong sản xuất đơn chiếc, sửa chữa hoặc gia công bánh răng có kích thước nhỏ và trung bình. Dao phay đĩa môđun thường có kết cấu hớt lưng để duy trì biên dạng lưỡi cắt sau khi mài lại.
Biên dạng lưỡi cắt của dao được thiết kế theo môđun, góc áp lực và phạm vi số răng của bánh răng. Dao thường có kết cấu hớt lưng, giúp duy trì tương đối ổn định biên dạng lưỡi cắt sau mỗi lần mài lại.
Khi dao bị mòn, việc mài sắc thường được thực hiện ở mặt trước của răng dao. Cách này giúp phục hồi khả năng cắt mà hạn chế làm thay đổi biên dạng định hình của dao.
Khi sử dụng dao phay đĩa môđun cần chú ý:
- Chọn đúng môđun, góc áp lực và số hiệu dao phù hợp với số răng cần gia công.
- Kiểm soát độ đảo của dao và trục gá để các răng tham gia cắt đồng đều.
- Đảm bảo hệ thống gá đủ cứng vững nhằm hạn chế rung và sai lệch biên dạng răng.
- Dao có độ đảo lớn hoặc lưỡi cắt mòn không đều có thể làm giảm độ chính xác và chất lượng bề mặt bánh răng.
Mô phỏng đường cong hớt lưng và dao phay modul (Phải)
Tổ hợp dao phay đĩa và phương pháp phay đôi
Khi cần gia công nhiều rãnh hoặc nhiều bề mặt song song, có thể lắp nhiều dao phay đĩa trên cùng một trục gá để thực hiện đồng thời, giúp giảm số lần chạy dao và rút ngắn thời gian gia công.
Các dao trong tổ hợp có thể cùng loại hoặc được bố trí theo yêu cầu gia công. Với dao có răng xoắn, có thể kết hợp chiều xoắn phù hợp để giảm lực dọc trục tác dụng lên hệ thống. Khi lắp nhiều dao, cần đảm bảo khoảng cách, kích thước dao và phương pháp gá phù hợp.
Ứng dụng phổ biến là phay đôi, trong đó hai dao phay đĩa được lắp trên cùng trục với khoảng cách xác định theo vị trí hai rãnh hoặc hai bề mặt cần gia công.
Ưu điểm
- Gia công đồng thời nhiều vị trí, giúp giảm thời gian cắt và thời gian điều chỉnh máy.
- Duy trì khoảng cách giữa các rãnh hoặc bề mặt khi hệ thống được gá đặt chính xác.
- Phù hợp với các chi tiết có nhiều rãnh hoặc bề mặt song song.
Hạn chế và lưu ý
- Ưu tiên sử dụng các dao có kích thước và đặc tính cắt tương thích để thuận tiện khi lựa chọn chế độ cắt.
- Lắp các dao càng gần vị trí đỡ của trục gá càng tốt, hạn chế chiều dài nhô để tăng độ cứng vững.
- Khi cần, bố trí ổ đỡ phụ gần cụm dao để giảm độ võng và rung động của trục gá.
- Nếu các dao có đường kính khác nhau, cần chọn tốc độ trục chính phù hợp để không vượt quá tốc độ cắt cho phép của dao có đường kính lớn nhất.
- Phôi phải được định vị và kẹp chắc chắn để tránh dịch chuyển trong quá trình gia công.
- Đảm bảo khả năng thoát phoi và lựa chọn phương pháp làm mát phù hợp với vật liệu, loại dao và điều kiện gia công.
Sử dụng phay đôi để phay 2 rãnh song song
Những lưu ý khi lựa chọn và sử dụng dao phay đĩa
Để dao phay đĩa làm việc ổn định, đảm bảo kích thước rãnh và hạn chế sai sót khi gia công, cần chú ý đến độ đảo của dao, đường gia công cũng như loại và kích thước dao sử dụng.
Kiểm soát độ đảo của dao phay đĩa
Độ đảo mặt đầu của dao ảnh hưởng trực tiếp đến độ chính xác chiều rộng rãnh và chất lượng bề mặt. Độ đảo càng lớn, các răng dao tham gia cắt càng không đồng đều, dễ gây sai lệch kích thước và rung động.
Vì vậy, trước khi gia công cần kiểm tra độ đảo của dao, trục gá và các bề mặt lắp ghép, đặc biệt với những rãnh yêu cầu độ chính xác cao.
Kiểm tra đường gia công trước khi chạy máy
Trước khi gia công nên xác định rõ vị trí, biên dạng và đường chạy dao theo bản vẽ. Với máy cơ có thể đánh dấu trực tiếp lên phôi để dễ quan sát phần vật liệu cần loại bỏ; với máy CNC nên kiểm tra tọa độ, vị trí dao và mô phỏng đường chạy trước khi cắt.
Bước kiểm tra này giúp phát hiện sớm sai sót trong gá đặt hoặc hướng chạy dao, hạn chế nguy cơ gia công sai chi tiết.
Lưu ý khi chọn loại và kích thước dao phay đĩa
- Việc lựa chọn dao cần dựa trên vật liệu phôi, kích thước rãnh, chiều sâu cắt và điều kiện gia công thực tế.
- Với rãnh sâu hoặc cần không gian thoát phoi lớn, có thể ưu tiên dao có bước răng lớn hoặc trung bình.
- Với chiều sâu cắt nhỏ, có thể sử dụng dao có bước răng trung bình hoặc nhỏ tùy vật liệu và yêu cầu bề mặt.
- Cần xác định đúng loại dao, vật liệu lưỡi cắt, đường kính dao, chiều rộng dao, chiều sâu gia công và kích thước lỗ lắp/trục gá.
- Với dao phay đĩa gắn mảnh, cần chọn đúng loại insert, cấp vật liệu và lớp phủ phù hợp với vật liệu gia công.
Như vậy dao phay đĩa là dụng cụ phù hợp cho nhiều nguyên công như phay rãnh, phay cạnh, cắt đứt và gia công tổ hợp. Để đạt hiệu quả tốt, cần lựa chọn đúng loại dao, kích thước, hình dạng răng và chế độ cắt theo vật liệu cũng như điều kiện gia công thực tế.
CNC Ánh Kim cung cấp đa dạng dao phay đĩa và dao cụ CNC phục vụ nhiều yêu cầu gia công khác nhau. Tham khảo danh mục sản phẩm hoặc liên hệ CNC Ánh Kim để lựa chọn giải pháp phù hợp với nhu cầu sản xuất.
CÔNG TY TNHH TM – DV C.N.C ÁNH KIM
- Địa chỉ: 1737/7/3/20 Quốc Lộ 1A, KP2, P.Tân Thới Hiệp, TP.HCM
- Hotline/Zalo: 0886113609
- Email: cty.cnc.anhkim@gmail.com
- Website: https://cncanhkim.com/
